Skelet

Het skelet bestaat uit 250 botten. Zoals alle andere roofdieren zijn katten gebouwd om op prooien te jagen en ze te verslinden.

Afbeelding: schedel van een kat

Kop

Katten hebben een vrije ronde kop en een korte snuit, grote ogen, gevoelige snorharen bij de mond, en scherpe omhoogstande oren. Ze hebben korte brede kaken met sterke knipkiezen en scherpe snijtanden. In totaal hebben ze 30 tanden. Hun kaak kan geen kauwbeweging maken gelijk de mens, ze verscheuren hun voedsel en gebruikt het zeer sterke maagzuur om eten te verteren. De tong is bedekt met laag ruwe papillen die ze gebruiken om zichzelf te wassen. Wanneer ze ons likken, voelt dan zeer ruw en als schuurpapier. Heb je een poes, heb je nog minder geluk want hun tong is ruwer dan die van een kater, om haar kittens beter te verzorgen.

Poten

Katten hebben 5 tenen aan de voorpoten en 4 aan de achterpoten. 1 van de tenen op de voorpoten bevindt zich wat hoger, die word gebruikt bij het verzorgen en bij het grijpen van een prooi. Aan de uiteinden van de tenen bevinden zich sterke, scherpe en gebogen klauwen/nagels. De nagels kunnen ze intrekken. Dit mechanisme is een specifiek kenmerk van de kattenfamilie. Door de nagels te scherpen aan bomen, krabpalen,... houden ze hun nagels zeer scherp. De zijkanten die uitgroeien komen dan los te zitten en worden met de tanden verwijderd waardoor ze op lengte blijven met een scherp punt.

Afbeelding: poot van een kat

Staart

De staart is een onderdeel van een kat zijn ruggengraat, juist gelijk ons staartbeentje een onderdeel van onze ruggengraat is. De staart word gebruikt als communicatie tussen soortgenoten, en is belangrijk bij het behouden van hun evenwicht. Als communicatie laten ze zien hoe ze zich voelen, gelijk een lage staart tussen de benen betekent dat ze schrik hebben, gelijk honden. Een hoge, rechte staart wanneer ze naar je toe komen wilt zeggen dat ze blij zijn je te zien. Door de flexibele ruggengraat kan de kat zich bij een val omdraaien en op zijn 4 poten terechtkomen. Deze val moet uiteraard wel hoog genoeg zijn dat de kat kan reageren, hun reflexes zijn wel redelijk snel. Hun reactietijd is 0-70 milliseconden, terwijl de gemiddelde reactietijd van een mens 150-300 milliseconden is. Dat wil zeggen dat in de tijd wij nog maar geknippert hebben met onze ogen, de kat al weg kan zijn. Er bestaan wel katten zonder staart. Deze katten hebben wel geen evenwichtsproblemen, want het belangrijkste voor hun evenwicht is in het middenoor.

Primordiaal etui

Dit is eigenlijk een mooi woord van hun dikke hangbuik. Dit wel niet enkel omdat ze te veel eten, deze heeft effectief functies. De kat kan zo beweeglijk blijven, zo kan de kat veel eten zonder dat de huid gespannen word en het zorgt voor extra bescherming bij gevechten waarbij vaak met de achterpoten word getrapt. Daar zitten ook hun belangrijke organen.

Afbeelding: de primordiaal etui van een kat

Zintuigen

Katten kunnen goed in het donker zien, en dat komt omdat ze meer staafjes (cellen in de ogen die lichtintensiteit kunnen detecteren) dan kegeltjes (cellen in de ogen die kleuren kunnen zien) hebben in hun ogen. Bij volkomen duisternis zien ze wel niks. Ze kunnen moeilijk kleuren onderscheiden, maar zijn niet kleurenblind. Mogelijk zien ze ook ultraviolet licht, dit is echter niet bevestigd. Het gezichtsveld van een kat is 285°, dat van een mens is 210°. De pupillen hebben een verticale spleet als vorm. Het oog wordt beschermd door een derde ooglid, het knipvlies. Bij weinig licht vergroten de pupillen. Dit kan ook bij hoge emoties, gelijk angst, of wanneer ze gefocust zijn. Bij veel licht worden de pupillen terug spleten.

Afbeelding: boven: veel licht en kleine/spleetvormige pupillen, onder: grote pupillen door hoge emoties

Hun oren zijn ook uitstekend goed. Ze kunnen tot 64 kHz horen, wij maar tot 20 kHz. Hun oren draaien ook 180°, dit gebruiken ze om precies te horen waar iets vandaan komt. De snorharen hebben een belangrijke functie, een kat ziet namelijk van dichtbij niet scherp, en vertrouwen op hun super gevoelige snorharen en hun lange haren boven de ogen wanneer ze een prooi hanteren. Een kat zonder snorharen kan dus heel moeilijk prooi vangen. Natuurlijk is hun neus ook uitstekend, met ongeveer 20 miljoen geurcellen, 4 keer zo veel als de mens. Ze ruiken vooral goed stikstof, wat zich in rottend voedsel bevindt. Hierdoor kunnen katten goed eten beoordelen op basis van eetbaarheid. Hondenneusen zijn wel beter ontwikkeld dat van een kat. Een kat heeft ongeveer 500 smaakpapillen, een mens heeft er 9000. Katten laten zich meer leiden door geuren. Katten kunnen onderscheiden tussen zout, zuur en bitter maar hebben geen voorkeur voor zoet.

Jagen

Katten kunnen snel korte afstanden afleggen en zijn goede klimmers, maar hebben een beperkt uithoudingsvermogen. Ze houden vaak niet van water, maar kunnen wel goed zwemmen wanneer nodig. Ze jagen door geruisloos hun prooi te besluipen. Wanneer ze dicht genoeg komen, springen ze erop af en vangen ze het met hun scherpe tanden en klauwen. Ze spelen daarna nog wel graag met hun gewond prooi, een kenmerk die bij de kattenfamilie word gezien. Dit is niet omdat ze er plezier uit krijgen, maar om de proof onschadelijk te maken zonder zelf verwondingen op te lopen.

Rust

Katten besparen door de dag hun energie. Gemiddeld slapen ze afhankelijk van hun leeftijd 15 tot zelfs bijna 24 uur. Wij slapen meestal 8 uur aan een stuk 's avonds, terwijl katten meerdere kleine dutjes doen doorheen de dag. Meestal slapen ze ook niet diep, dus ookal lijken ze in diepe slaap, worden ze snel wakker. Dit komt omdat als ze in het wild slapen, ze snel wakker kunnen worden om te ontsnappen als ze aangevallen zouden worden.

Hygiëne

Mensen hebben ook wel graag katten omdat die zichzelf schoonmaken, en in het algemeen heel schone diertjes zijn. Leeuwen en tijgers doen precies hetzelfde, zichzelf likken met hun tong, vaak voor het slapen of juist na wakker worden. Voor sommige katten kan dit ook een teken van stress zijn, tot het punt dat ze kale plekken krijgen door het te veel schoonmaken. Bij het schoonmaken slikken ze logisch ook veel haren in. Als ze in korte tijd veel haren binnenkrijgen, ontstaan er een haarbal die ze uitbraken.

Sociaal gedrag

Katten worden vaak als asociaal gezien. Dit is totaal niet zo, ze worden enkel zo gezien omdat ze communiceren op een onconventionele manier. Als je gewoon de tekens leert herkennen, zal je kat al heel blij zijn. Tussen hun leven ze of solitair of sociaal, afhankelijk van hun situatie. Katten in een omgeving met verspreide voedselbronnen leven ze solitair of in kleine groepen. In een omgeving met meer gecentraliseerde voedselbronnen kunnen ze een grote groepen leven. Vrouwtjes zullen indien mogelijk familiegroepjes maken. Wanneer ze kittens krijgen blijven ook ze vrouwelijk bij de moeder en zo voort, tot een groepje van alleen vrouwtjes. Ze communiceren vaak ook met geluiden. Katten miauwen enkel bij mensen. Wanneer groepen van katten werden onderzocht die geen contact hadden met mensen, werd er gezien dat zij niet miauwde tussen hen. Katten zijn beginnen miauwen om 'terug' te praten tegen ons. Ze 'spinnen' ook, dat is een laag zoemgeluid die meerdere gevoelens uit. Meestal om te laten merken tot ze tevreden zijn, maar het word ook gebruikt wanneer ze onder hoge stress zitten, het helpt hun dan te kalmeren. Voor ons heeft het mogelijk ook een voordeel, omdat ze spinnen op een frequentie gelinkt met het helpen genezen van botten. Langs het feit dat het ons ook helpt kalmeren, gelijk bewezen dat mensen met huisdieren blijer zijn dan mensen zonder.

Communicatie met mensen

Er zijn ook verschillende tekens die katten doen die zij ook begrijpen wanneer wij het naar hen doen.

• Blazen: het sissende blaasgeluid geeft aan dat de kat angstig is en niet benaderd wil worden. Mensen begrijpen dit eerder als aggresief of boos. Dit teken als 'straf' geven heeft dus geen nut, want je zegt dan dat je schrik heb en alleen gelaten wil worden.
• Beide ogen langzaam samenknijpen: staren is in kattentaal een bedreiging. Dit teken dient dus om te laten zien dat er geen agressie is en niks kwaad aan de hand is. Er word ook gezegd dat ze hiermee tegen ons willen zeggen dat ze van ons houden.
• Spinnen en nagels uitsteken: de mens denkt eerder dat nagels uitsteken agressie betekent. In combinatie met spinnen wilt dit eerder zeggen dat ze zich veilig voelen bij ons.
• Kopjes geven: in de wangen van de kat zitten geurklieren. Door kopjes te geven zetten ze dus hun geur erop om te zeggen dit is thuis, dit is veilig.
• Vastnemen bij het nekvel: er werd gedacht dat moederpoes haar kittens bij de nekval neemt, maar dat is dus niet. Ze neemt ze vast bij de nekspier. Ze doet dit enkel tot ongeveer 3 weken oud, om ze naar een nieuwe nest en terug te brengen. Een kat proberen te straffen door ze bij het nekvel te pakken heeft dus geen nut.

Mensen denken vaak dat katten zichzelf opvoeden, of dat we ze niks kunnen aanleren, maar dat is niet waar. Om slecht gedrag af te leren is het belangrijk om het juiste gedrag aan te leren voordat ze met het slechte beginnen. Straffen heeft een omgekeerd effect bij katten, ze worden er angstig en gestrest van waardoor ze juist meer van dat slecht gedrag tonen. Om ze het juist gedrag aan te leren moeten ze beloond worden voor het goede en het slechte moet genegeerd worden. Het is belangrijk het belonen te doen direct erna, om de beloning te koppelen met het goede gedrag. Straffen werkt bij katten zowieso niet, maar het heeft nog minder nut als je ze gaat straffen nadat het al gebeurt is, gelijk als je thuiskomt met iets kapot. Dit belonen kan soms ervoor zorgen dat katten gaan smeken voor bepaalde dingen, gelijk als je ze beloont voor stil te zetten voor geborsteld te worden, na een tijdje zullen ze beginnen smeken aan de borstel of waar je ze borstelt om snoepjes te krijgen.

Paring

Poezen zijn 2-3 per jaar krols(hormonale verandering die ervoor zorgt dat ze drang hebben om te paren), maar dit is heel variabel. De hormonale cyclus is afhankelijk van het aantal uren daglicht, dus het meest van januari tot april, en juni tot september. Tussen oktober en december dus zelden. In goed verlichte huizen zal een kat toch door heel het jaar krols worden. Een cyclus duurt ongeveer 2 weken, 2-4 dagen daarvan zijn ze effectief vruchtbaar. Tijdens deze cyclus zal de poes duidelijk maken dat ze krols is door te 'roepen' naar potentiële partners. De kater zal op die roep antwoorden, zo begrijpen ze onder elkaar dat er goedkeuring is. Een poes en kater kunnen meermalen per dag paren en een poes kan ook door meerdere katers bevrucht worden, dus een nest kittens kunnen van verschillende vaders zijn.

Zwangerschap

Een poes is gemiddeld 9 weken of 64 dagen zwanger. Na 3 weken worden haar tepels rozerood, waarna het nog 6 weken duurt. Ze krijgen ongeveer een kilo erbij. De weeën beginnen al 6 of meer uur voor het werpen. De poes zal een plek zoeken die zij als veilig ziet om haar kittens te krijgen. Voor binnenkatten die sociaal zijn, kan dit zijn dicht bij haar eigenaars of zelfs in hun bed. Binnenkatten die wat minder sociaal zijn zullen nogsteeds een plekje binnen vinden, maar misschien een meer verstopte plek. Het kan wel eens zijn dat een buitenkat een plek buiten gaat zoeken. De poes zal sneller beginnen ademen en spinnen. De weeën gaan van elk halfuur tot elke 15 seconden. Daarna zal de eerste kitten komen. De poes zal de navelstrend doorbijten en de kitten beginnen likken om de ademhaling om gang te brengen. Poezen zijn eigenlijk perfect capabel om zonder mensen hun kittens te krijgen, het is wel handig als je erbij blijft als ze dat toelaat, om haar te ondersteunen als ze dat toelaat of om ervoor te zorgen dat niks misgaat.

De meeste kittens komen ter wereld met de kop eerst. Bij de geboorte is de kitten doof en blind. Als de moeder de plek niet meer als veilig ziet, zals ze haar kittens naar een nieuwe plek brengen door ze vast te pakken bij de nekspier. Dit doen ze instinctief. Daardoor laten sommige poezen je niet bij haar kittens, omdat ze heel instinctief beschermend zijn over hun kittens. Die nekspier hebben volwassen katten ook, alles na een paar weken doen poezen dat niet meer, dierenartsen gebruiken dit wel bijvoorbeeld omdat deze reflex de kat compleet ontspant. Gemiddeld na 2-16 dagen doen kittens hun ogen open en na 17 dagen werken hun oren. Na 4 weken drinken ze bijna niet meer bij hun moeder en gaan ze gedeeltelijk vast voedsel eten. Na 7 weken kunnen ze zelfstandig eten. Als ze de kans krijgen, blijven veel nog tot 6 maanden bij hun moeder drinken. Na 5-6 weken leert de moeder de kittens zindelijk te worden, en leren ze om de kattenbak te gebruiken. Na 9,12 en 16 weken horen ze hun vaccinaties te krijgen. Daarnaast hebben ze na 8 en 16 weken 2 belangrijke socialisatieperiodes gehad. In Vlaanderen mogen kittens volgens de wet na 12 weken al weg van hun moeder, maar dit word best gedaan na 16 weken. Als de kitten in de eerste 8 weken geen mensen heeft gekent, zal dat later veel moeilijker worden. Je laat ze best nog tot 16 weken bij hun moeders, want tot dan leren ze veel van het afkijken van het grdrag van hun moeder en tijdens spemen met de andere kittens uit de nest. Zo leren ze hoe ze moeten communiceren onder elkaar, met mensen,... door hun moeder. Door te spelen onder elkaar leren ze wanneer ze te ver gaan en wanneer ze moeten stoppen. Ook zijn ze tegen 16 weken volledig gevaccineerd en is hun weerstand goed opgebouwd. De stress van de verhuizing verhoord namelijk de kans op ziektes.

De levensduur van een huiskat komt ongeveer overeen met de andere in de kattenfamilie. Gemiddeld leven ze 11-14 jaar. Na 10 jaar zijn ze bejaard. De oudste kat ooit werd 38 jaar! Er zijn wel veel dingen die de levensduur kunnen beïnvloeden.

• Poezen leven gemiddeld langer dan katers.
• Castratie of sterilisatie verhoogd de gemiddelde levensduur.
• Obesitas of katten die ondervoed worden verlaagd het gemiddelde levensduur.
• Binnenkatten leven gemiddeld langer dan buitenkatten, met zelfs meer dan 10 jaar verschil! Buitenkatten hebben veel gevaar buiten, zoals letsel, parasieten, vergifting of overdraagbare ziektes.
• De levensduur kan ook verlengd worden door de kat regelmatig naar de dierenarts te nemen, te vaccineren, ontwormings- en ontvlooiingsscheme te volgen en op streefgewicht te houden.

Vergifting

De volgende stoffen kunnen schadelijk of zelfs dodelijk zijn voor katten:

• Alcohol
• Cafeïne
• Dennenolie -> buikpijn en orgaanaandoeningen
• Etherische/essentiële olie -> inwendige verwondingen en huidirritatie
• Lelie -> nierfalen
• Macadamianoten -> spiertrillingen, verlamming, gewrichtsstijfheid en hoge koorts
• Paracetamol -> kleinste hoeveelheid veroorzaakt fatale, onomkeerbare levernercrose
• Tabak -> schadelijk voor zenuw- en spijsverteringsstelsel, tabakrook leidt tot kwaadaardige lymfomen(kanker)

Parasieten

De volgende ziektes of virussen komen vaak voor bij katten of specifiek alleen bij katten:

• Syndroom van Klinefelter -> genetische aandoening bij de kater waardoor hij een X-chromosoom teveel heeft (mannen kunnen dit ook krijgen)
• Cystenieren (PKD) -> cysten in de nieren die kunnen leiden tot nierfalen
• Felien diabetes -> diabetes ongeveer gelijk de mens
• Felien coronavirus
• Felien immunodeficiëntievirus (FIV) -> word ook wel 'kattenaids' genoemd
• Feliene infectieuze peritonitis -> een besmettelijke buikvliesontsteking die fataal afloopt binnen enkele weken zonder behandeling. De ziekte word veroorzaakt door FIPV, een virusmutatie van FECV, een type felien coronavirus
• Gingivitis-stomatitis-faryngitiscomplex -> slijmvliesaandoening waarbij er vaak sprake is van een onsteking ten gevolge van tandplak, tandstaan of tandhalslaesie
• Hondsdolheid -> ook als 'rabies' gekent
• Hypertrofische cardiomyopathie (HCM) -> erfelijke aandoening waarbij de hartspier asymmetrsch verdikt is
• Feliene panleukopenie -> ook als 'kattenziekte', 'parvovirose' en 'kattenparvo' gekent, door feline parvovirus (FPV)
• Leukose door feline leukemievirus (FeLV) -> ook als 'kattenleukemie' gekent
• Niesziekte door feline calicivirus (FCV) of feline herpesvirus (FHV) -> besmettelijke aandoening die alle slijmvliezen van het lichaam aantast
• Toxoplasmose -> word veroorzaakt door de parasiet toxoplasma gondii